Johan Veenstra
Stellingwarver schriever en verteller

Het vooroudergevoel

Plaetst op 5 oktober 2025.

Ik hebbe mit groot genoegen Het vooroudergevoel lezen, een boek over oonze vaderlaanse geschiedenis dat schreven wodde deur Jan Blokker en zien zeunen Jan Blokker jr. en Bas Blokker. In et boek staon al die prachtige schoeleplaeten van J.H. Isings. Die hongen vroeger ok bi’j oons in schoele en ik keek altied naor De overwintering op Nova Zembla en perbeerde me dan in te daenken hoe et wezen zol as d’r een hongerige iesbeer om dat hoolten huus hennescharrelde. Wat konnen geschiedenisverhaelen de fantesie prikkelen! As de meester ze dan mooi vertellen kon, was dat een feest. En meester Andringa kon ze prachtig vertellen. Geschiedenis was mien lievelingsvak. Dit boek was dus geweldig om te lezen. Vandaege-de-dag vienen ze dat et weten van jaortallen kwaolik nut meer het. Mar et het vanzels wel nut. Al die jaortallen die we uut et heufd leerden en die ik nog kenne, bin veur mi’j de kapstokkies deur de geschiedenis henne. Zo hool ik et overzicht, aanders wodt et een tiezeboel. Aj’m goed oplet hebben weten jim nog wel wat d’r in disse jaoren gebeurde. Een peer jaortallen, ik kan et niet laoten. 800, 1296, 1492, 1500, 1568, 1584, 1600, 1648, 1795, 1813, 1815, 1898… Dreun ze mar op! Op et omslag van et boek staot een pat van iene van die mooie schoeleplaeten. Het smeekschrift der edelen. Op 5 april 1566 kwam een hiele flut Hollaanse/Nederlaanse edelen op bezuuk bi’j de laandvoogdesse Margaretha van Parma, de halfzuster van de Spaanse keuning Filips II. Ze vreugen om meer ruumte veur et protestaanse geleuf. Bi’j Margaretha ston heur raodsheer Berlaymont en hi’j fluusterde: N’ayez pas peur, Madame, ce ne sont que des geuux. Wees niet benauwd, mevrouw, et bin mar bedelders/geuzen. En zo wodde geuzen van schelnaeme een erenaeme. Op ‘e plaete op et omslag staot Willem van Oranje en zitten zien kammeraoden de graven van Egmont en Horne. Mit die laeste twieje leup et slecht of. Op 5 juni 1568 raekten ze heur heufd kwiet op ‘e Grote Mark van Brussel. Willem van Oranje kon krek ontkommen en gruuide zo uut tot de leider van de opstaand tegen Spanje.