Johan Veenstra
Stellingwarver schriever en verteller
En almar is et nog mooi weer. Vandemorgen eerst was et een betien diezig. Vandemiddag kwam de zunne d’r een schoft lekker bi’j, mar laeter kreup die weer in et nust. Et was liekewel heerlik fietsweer en de temperetuur leup op naor 21 graoden. In oktober nog lekker in de kotte broek uut fietsen, dat is toch wel hiel biezunder. We hebben de fietsen vandaege niet aachter op ‘e auto zet, mar we bin hier bi’j mi’j thuus begonnen te fietsen. We zollen over De Eese naor Frederiksoord, mar op ‘e Hoeve was de weg ofsleuten. We bin doe mar bi’j de Lende langes naor de Driewegsluus fietst. Onderwegens, even veur de Sas, zwommen vier jonge zwannen aachter mekeer in de Lende. Allemaole nog gries. Zollen ze uut ien nust kommen wezen? Ze weren in ieder geval zonder oolden. We hebben d’r mit aandere meensken even naor staon te kieken. We bin naor Ooldemark fietst en doe aachter Blesdieke langes naor Willemsoord. Van daor naor De Eese en doe over Steggerde en De Hoeve weeromme naor huus. Mit mekeer percies 50 kilemeter. We hebben om vier ure een twaelfuurtien had in sjefeursresteraant De Stoof in Wolvege. Hieronder een foto. Doe we bi’j de Driewegsluus weren was et nog wat diezig, de zunne was d’r nog niet bi’j. Een man was doende de zeilboot los te maeken. Zol die daor overnaacht hebben?
Vandemorgen bin ‘k bi’j de Lende langes naor de Sas fietst. De zwannefemilie daor a’k al vaeker over schreven hebbe, zag ik daor vandaege niet. Gister nog wel. Doe hul ien van de oolden de waacht. Die ston op et laand de boel in de gaten te holen. De aandere oolde lag in et waeter mit de kop tussen de veren en de drie grote jongen laggen op et laand mit de kop tussen de veren. Mooi dat iene in ieder geval wakker en allat was. Vanof de Sas bin ‘k naor Wolvege gaon. Daor he’k op et terras, heerlik in de zunne, van De Stoof een boltien hamburger en een boltien keze mit wat drinken had. Vervolgens bin ‘k naor fysiomassage gaon. Onderweg wodde ‘k beld deur iene van et ziekenhuus. Ankem weke donderdag moet ik een daarmonderzuuk hebben. Ze hadden dat eerder al wat vervroegd op dezelde dag. Wel een betien vervelend. Now moet ik morgens tussen vuuf en zes ure al van die aekelike troep opdrinken. Mar now belden ze mit de vraoge as et allegeer wel op een aandere dag kon. Ik hebbe zegd da’k dat bezwaorlik vun. Ik hebbe now krek goenend die me op donderdag wel votbrengen en weer ophaelen kunnen en willen. Dan zo’k daor weer aachteran moeten. Et blift dus zoas et ofpraot was. De vrouw van de fysio zee dat mien lief nog altied vol spanning zit. Wat een gedoe toch. Nao de fysio he’k een koppien drinken bi’j Jarmo had. Doe he’k nog wat bosschoppen daon en bin ‘k over Der Izzerd en bi’j de Scheene langes weeromme naor huus fietst. Mit mekeer een mooi tochien van 38 kilemeter. Hieronder een foto die ‘k maekt hebbe vanof et broggien bi’j de Sas. Oonze mooie Lende op een prachtige naozoemerdag.
Vandemorgen he’k van et maol peren da’k eregister in Sneek van Jelle en Gerda kregen hebbe zeuven potties overheerlike sjem maekt. Ik hebbe ien pottien an Anke geven, want die kwam hier zokrek mit andievie, wottels en rooie bieten uut heur tuun. Ik hebbe now 38 potten sjem maekt van erebeien, rooie beien, proemen, peren en droeven. De rimmen staon vol. Laot de winter mar kommen.
In de loop van de weke zal et nog mar 14 graoden wodden. Et kan mar zo dat et mooie weer dan ok in ienkeer oflopen is en we een koolde en natte haast kriegen. We moe’n d’r dus nog uuthaelen wat d’r in zit. Fietsen! Ik bin vandaege bi’j de Lende langes naor de Driewegsluus fietst en doe naor Ooldemark. Daor he’k op et terras van Family een lekker twaelfuurtien had. Et was drok mit fietsers! Op ‘e greens van Ooldemark en Blesdieke he’k de weg naor de Sas neumen, mar daor bin ‘k niet uutkommen. Ik bin eerder rechtsof sleugen, de Nieksweg op. Daor ligt Kamp It Petgat daor a’k eregister niet west bin bi’j de herdaenking. Mar ik bin d’r now wel west. Op ‘e boverste foto hieronder is et gedaenkteken mit de kraanzen en bloemen te zien dat an de Nieksweg staot. Hielemaole rechts in de veerte tussen de pollen en de bomen ligt Kamp It Petgat. Op ‘e onderste foto is de riegel schoppen te zien, et ark van de Joodse dwangarbeiders van eertieds. Op ‘e fiets bin ‘k de menninge even uut west naor et Kamp toe. Ik bin vervolgens de Nieksweg veerder uutfietst. Over een hoolten broggien koj’ dan op ‘e oolde rieksweg terechte. In Wolvege he’k de fietstassen vol bosschoppen stopt en doe bin ‘k weer naor huus gaon. Een mooie fietstocht van 42 kilemeter. Thuus het poes een extra kupien koffieroom van me kregen, want et is vandaege Dieredag!
Elk jaor op 2 oktober is in de naomiddag de herdaenking in Kamp It Petgat in Blesdieke. Daor zatten in vroeger daegen Joodse dwangarbeiders veurdat ze naor Westerbork gongen en laeter naor Auschwitz. Ik bin daor gister niet bi’j west en dat vien ik eins hiel arg. Et is hiel belangriek om daor wel henne te gaon. Et antisemitisme nemt almar meer toe en dat is vreselik griezelig. Aanders was ik d’r altied wel bi’j. Ok as vertegenwoordiger van de JVS. Mien Stichting het een jaormennig leden de vlaggemaste en de vlagge van It Petgat bekostigd. Mar mit mien gevulige spieren en gewrichten… Ik gao daor dus niet meer as een ure butendeure zitten om disse tied van et jaor. Mar et spiet me hiel arg.
Ik bin vandemiddag op ‘e fiets naor kapster Bertha in Et Vene west. Henne bin ‘k bi’j de Kuunder langesfietst en weeromme deur de bossen van Et Woold. Ik hebbe eerst een bakkien thee mit een bakke mit framboze- en erebeiesjem en slagroom had. Daornao het ze goed een ure wark had om me weer wat toonber te maeken. Vervolgens he’k een koppien snet had en een halve uutsmieter en een langwarpige tomaat uut de tuun van heur vrund. En doe nog weer een bakkien thee mit een koekien van de Turk mit viegevulling. Ik kreeg ok nog vier van die tomaten mit naor huus. Ze bin vule lekkerder as et spul uut de supermark. Wat een heerlike smaek. Poer biologisch. Vlakbi’j Bertha he’k in een supermark nog wat geleisuker kocht, want ik bin van doel en maek nog wat sjem. Daor zag ik een man mit een mondkappien veur. Et was krek as wa’k inienend vuuf jaor weeromme in de tied. Zoks zie ‘k aanders nooit meer. Now was et zuver een wonderlik gezicht. Hieronder nog een foto van vandemiddag. Dit mooie meultien staot pal an de Kuunder in Mildam.
Ik kreeg gisteraovend nog een mooie reaktie op mien kollum Ulo en et zo staorigan bekende terras in Borger. De mail kwam uut Vaduz, de heufdstad van Liechtenstein. Daor woont Paul Wouda, zeune van dokter Wouda uut Wolvege. Hi’j gong ok op ‘e ulo in Wolvege, we hebben zels nog een jaor naost mekaander zeten. Hi’j was bevrund mit Jan Landman, de zeune van meneer Landman daor we geschiedenis van hadden. Hi’j mailde me dat hi’j mien kollums in de kraante altied lest en d’r van geniet. En op een terras in Vaduz kan ik zeker tomatesop bi’j een broggien kriegen. Al mit al begriep ik now wel daj’ op de terrassen in Wenen en Vaduz beter an je trekken kommen as in Borger en Zooltkaamp. Spietig dat et zoe’n aende uut de buurt is.
Vandemorgen he’k op ‘e fiets naor fysiosport in Wolvege west en vandemiddag mit de auto naor Sneek. Ik bin eerst even bi’j Jelle en Gerda an west. Daor he’k een bakkien drinken had, we hebben wat dingen bepraot, en ik kreeg een flink maol peren mit. Daor gao ‘k sjem van maeken. Vervolgens bin ‘k naor de studio van de CBB gaon, vlakbi’j Jelle en Gerda in de buurt. Ik hebbe daor mien verhael Parredies uut et Friese Kedoboek inlezen. Now kun meensken mit een leesbeparking mien verhael aanst beluusteren. Et inlezen gong goed. Ik bin wat dat anbelangt vanzels ok wel aorig in ’t zoolt bebeten en hadde thuus veurof goed oefend. Ik maekte mar een peer versprekings, kreeg wel twie keer even wat kriebelhoest. As d’r weer een boekebladziede omme was, mos ik iederkeer even stoppen. Veur de inlezeri’je he’k d’r wat drinken had en nao ofloop ok. We hebben ok genoeglik wat praot. Ik was om drie ure bi’j heur en bin om kwat veur vufe weer naor huus gaon.
Zoas ieder jaor op ‘e eerste oktober he’k mien ammarillen, dattien op et ogenblik, in et stikkeduuster zet. Daor blieven ze een vorrels jaor staon en ze kriegen in die tied ok gien waeter en et blad starft of. Op ni’jjaorsdag hael ik ze weer veur ’t locht. Dan kriegen ze ni’je grond en waeter en kommen ze weer in et volle locht te staon. Nao een weke of wat kommen dan de eerste knoppen en gaon ze hopelik allemaole weer prachtig bluuien.
Ik vien et altied mooi om reakties te kriegen op mien kollums in de kraante. Op ‘e kollum van disse weke mit de titel Ulo kreeg ik mooie reakties. De kollum gong over et feit dat ze me op een terras in Borger tot twie keer toe gien tomatesop in plak van mosterdsop geven wollen bi’j een twaelfuurtien. Mien bestelling zal wel niet in de komputer past hebben, mar zoks kan vanzels hatstikke makkelik verhulpen wodden. Nog stommer was et indertied doe ‘k mit Saakje op et terras an de kop van de haven in Zooltkaamp zat. Ie konnen daor bi’j een twaelfuurtien wel een halve uutsmieter kriegen, mar ze wollen veur Saakje gien hiele uutsmieter klaormaeken. Die ston niet op ‘e menukaorte. Meensken die reageerden op mien kollum vunnen et gedrag klaantonvrundelik. Een dagboeklezer uut Duutslaand, een Stellingwarver in de vremde, mailde me hoe ze et in Wenen mitmaekt hadden. Zien vrouw is gek op Kaiserschmarren, mar op ‘e menukaorte van et resteraant daor ze weren ston dat niet. Ze vreug as et een protte muuite was om zoks toch veur heur klaor te maeken. Nee, dat was et niet en even laeter brochten ze heur een Kaiserschmarren. Dat is wel even klaantvrundeliker as in Borger en Zooltkaamp. Een Kaiserschmarren is een Beiers/Oostenrieks gerecht. Een soortement karremelliseerde pankoeke die in grote stokken sneden wodt. En dan mit proemecompote en poeiersuker d’r overhenne. Et verhael wil dat Keizer Franz Joseph tiedens een jachtperti’j hoolthakkersschmarren veurzet kreeg. Dat vul d’r goed in en zo het et de naeme Kaiserschmarren kregen. Tiedens de Oostenrieks-Hongaarse dubbelmonarchie wodde et gerecht ok in Hongeri’je bekend.
De laeste dag van september was een wondermooie fietsdag. Et was op een bepaold ogenblik 26 graoden. Onveurstelber! Dit is oe zo lekker, mar de klimaotveraandering is oe zo griezelig. Et meensdom scharrelt mit een grote bliendkappe veur an de raand van een vulkaan omme. Ik bin bange dat d’r al haost niks meer an te verhelpen is. We zollen kompleet aanders leven gaon moeten. Mar wie wil dat? Kiender en kleinkiender moe’n heur d’r mar mit redden. Wat zullen ze laeter op oons ommerachen! Wi’j verpesten in wezen heur leven. We hebben vandemorgen de fietsen aachter op ‘e auto zet en bin naor de Driewegsluus reden. Daor biwwe begonnen an een fietstocht van 42 kilemeter. Over de Lendediek naor Ossenziel en doe dat prachtige fietspad langes mit al die broggies en bi’j et waeter langes naor Kaelenbarg. Daor hewwe op et terras van Jongschaop bi’j de brogge en et oolde karkien wat drinken had en een stokkien Blokzielder Brokke. Van daor biwwe over Nederlaand en Wetering naor Ooldemark fietst en doe weer naor de Driewegsluus. We hebben vervolgens nog een slinger bi’j de Scheene langesmaekt. Zo mooi! De zunne op et staorigan van kleur verschietende blad en de oranje liesterbeien… Op et terras van et paviljoen bi’j de Driewegsluus hewwe eten had. Et zat d’r krek as gister vol mit volk. D’r was ok een grote koppel volk dat een fesien vierde van een echtpeer dat zoveul jaor trouwd was. Al beheurlik wat jaoren zo te zien. En voor het bruidspaar nog een maal troelala! Et schalde over et terras. Hieronder een foto die ‘k maekt hebbe vanof de brogge middenin Kaelenbarg.
Anke het gister en vandaege et huus schonemaekt en alle raemen van binnen en buten wusken. Ik kan alle schuldeisers now weer zien ankommen. En dan kroep ik gauw vot op ‘e zoolder. Minder mooi ni’js zag ik in de kraante. Koop Oosterloo is uut de tied raekt. De rouwadverteensie is veur een pat in et Stellingwarfs. Ik zal altied mit groot genoegen weerommedaenken an et sutelen en alle wark van Koop veur de sutelaktie. De Stellingwarver Schrieversronte en de schrievers bin him daank verschuldigd.
Vandaege he’k een fietstocht van 47 kilemeter maekt. Wat een weer! De temperetuur leup vandemiddag op naor 25 graoden. En dan om disse tied van et jaor. Ik bin bi’j de Lende langes naor de Driewegsluus reden. Daor trof ik twie aeventuurlike vrouwluden uut Ni’jhooltpae. Ze lezen dit dagboek altied, mar ik moch heur naemen niet verklappen. Et bin trouwens snaorskes van mekaander. We hebben mit ’n drienend gezellig wat eten op et terras van et paviljoen. Et was d’r drok mit eters. Vervolgens bin ik over de Scheenesluus en deur de Braandemeer fietst. En doe over Der Izzerd en bi’j de Scheene langes naor huus toe. Et wodt morgen nog een betien waarmer. Et mag wat mi’j anbelangt altied wel zo blieven. Veur et aovendeten kreeg ik nog volk an de deure. Jan Berend en Elly leuten heur ni’je elektrische fietsen zien. Zoks kost wat mar dan hej’ ok wat. Jan Berend hadde een fiets mit een stange. Ie zien tegenwoordig haost alle manluden op een fiets zonder stange. Mar ik geef et toe: een fiets mit een stange is veur een man vule stoerder! Dan bi’j’ een echte man! Hieronder twie foto’s die ‘k vandaege maekt hebbe. Boven: de Schipsloot in Ni’jlaemer haost zonder reenfels in de naozoemerzunne. Onder: en toch is et haast, de tied van poddestoelen en zwammen. Dit moois is op ‘e Hoeve an de weg te zien
Vandemorgen he’k op ‘e fiets naor Noordwoolde west. Linda het me de naegels bekubbed en de voeten behemmeld. Naoda’k thuus gauw een brotien opeten hebbe, bin ‘k weer op ‘e fiets stapt en naor Wolvege gaon veur fysio-massage van nekke, schoolders en rogge. Op anraoden van de masseuse he’k een kossepittekussen kocht. Dat moet waarm maekt wodden in ovend of magnetron en dat kuj’ dan om nekke/hals doen veur de zere spieren. In Zwitserlaand wodt zoks een protte daon. Ik zal et vanaovend perberen. De gezondhiedskussens veur nekke en schoolders voldoen me goed, ze liggen vule lekkerder as gewone kussens.
Op vri’jdagaovend 14 juli 2023 wodde mien laeste boek Naozoemerlaand prissenteerd in oons mfc De Ni’je Stienze. Et was een snikhiete dag. Ik kreeg die aovend een mooie blauwe orchidee van Anke en Its. Vandaege he’k et laeste dooie bloempien d’r uutplokt. De orchidee het al die tied an ien stok deur bluuid. Dat is drie jaor, twie maonden en veertien daegen. Dat is toch wel hiel arg biezunder! Et zal me ni’je doen a’k him now nog es weer in de bluui kriegen zal.
Vandemorgen he’k eerst de kollum die ‘k gister in klad schreven hebbe hielemaole befiekt, verbeterd en uuttikt. Omdat alleman zegt da’k in beweging blieven moet he’k de kotte broek anstruupt en bin ‘k om half twaelf op ‘e fiets stapt veur een tochien van 44 kilemeter. Wat een heerlik fietsweer! Over De Hoeve en Steggerde bin ‘k naor De Eese fietst. Ik bin De Eese niet ingaon, mar bin naor Willemsoord gaon. Vervolgens bin ‘k Mari’jenkaampen deurfietst in de richting van Stienwiekerwoold. Ik was de buurtschop Mari’jenkaampen nog nooit eerder deurfietst. Tot 1911 hiette disse buurtschop Huttenbarg. Hier woonde de al of niet fiktieve Sibbeltien die zokke mooie brieven in et Stellingwarfs kreeg van Jannes de Oostvaarder. Doe ‘k dat boek lessend lezen hadde, wa’k drekt van doel en fiets een keer deur Mari’jenkaampen. En dat is now dus gebeurd. Ik bin niet veerderfietst naor Stienwiekerwoold, mar ofsleugen naor Ooldemark. Daor he’k op et terras van Family een lekker twaelfuurtien had. En doe bin ‘k naor de Driewegsluus fietst en bi’j de Lende langes naor dc Sas. Van daor naor Wolvege om de fietstassen vol bosschoppen te laeden. Om kwat veur drieje wa’k weer thuus en wodde ‘k begroet deur poes Marja die zoas altied hiel goed op et huus past hadde. Hieronder een foto die ‘k vandemorgen maekt hebbe. Aachter de polleboel in de veerte ligt de sluus van Ni’jhooltpae an de Lende. Et mag dudelik wezen dat niet allienig meensken genieten van dit ooldewievezoemertien!